BEHİÇ GÜNALAN'IN 1989 BULGARİSTAN GÖÇÜ FOTOĞRAFLARINDA TOPLUMSAL HAFIZA VE TANIKLIK
1989 yılında Bulgaristan’da yaşanan kitlesel yerinden edilme süreci, Müslüman Türk azınlığın hafızasında önemli bir tarihsel kırılma olarak yer etmiştir. Bu makale, o dönemde gazeteci olarak çalışan Behiç Günalan’ın göçün görsel tanıklığını üstlenen fotoğraflarını, hem tarihsel belge hem de acı ve travmayı aktaran imgeler olarak toplumsal hafıza üretimine katkı sağlayan bir görsel arşiv şeklinde ele almaktadır. Çalışmada göç olgusunun sanat ve özellikle fotoğraf alanında temsili, fotoğrafın tanıklık ve toplumsal hafızadaki işlevi kısaca tartışılmaktadır. Ardından Bulgaristan’daki Türklerin maruz kaldığı asimilasyon politikaları sonucunda ortaya çıkan 1989 göçünün tarihsel arka planı özetlenmektedir. Günalan’ın fotoğraflarından seçilen örnekler, Barthes’ın studium/punctum yaklaşımı ile Peirce’ün ikon, indeks ve sembol kavramları doğrultusunda göstergebilimsel olarak incelenmektedir. Böylece, Günalan’ın fotoğrafları üzerinden verilen örnekler aracılığıyla, fotoğraf pratiğinin zorunlu göçün fiziksel ve duygusal boyutlarını belgelemenin ötesine geçerek toplumsal hafızanın görsel temsillerine dönüşme ve birinci elden tanıklığı kolektif düzeyde aktarma potansiyeli ortaya konulmaktadır.